جعبه

روشهاي افزايش شير ماردان در طب سنتي

افزايش شير مادران شيرده در طب سنتي

قبل از ورود به بحث اصلي، بايد به اين نكته توجه داشت كه غذاهايي كه در هر زن شيرده باعث افزايش شير مي شوند؛ ممكن است با زنان ديگر كمي متفاوت باشد؛ به نحوي كه دارو يا غذايي كه در يك نفر باعث افزايش فراوان شير مي شود؛ ممكن است در ديگري اثر چنداني نداشته باشد. آنچه در پي مي آيد، دستوراتي است نسبتاً عمومي كه در اكثر موارد، مفيد واقع مي شود:

[caption id="attachment_437" align="alignnone" width="300"] افزايش شير مادر[/caption]

 

الف- دستورات عمومي:

 

۱- آرامش روحي از مهمترين عوامل تاثيرگزار در كيفيت و كميت شير مادران است. استرس، علاوه بر كم كردن ميزان شير، كيفيت آن را نيز دچار تغييراتي خواهد كرد كه مي تواند باعث كاهش تمايل نوزاد به مكيدن پستان شود كه اين مساله، خود دور باطلي را به وجود مي آورد كه به كاهش بيشتر شير منجر خواهد شد. اين نكته ساده، متاسّفانه در بسياري از مواقع از سوي ما پزشكان، مغفول واقع مي شود و تنها به تجويز داروهاي شيرافزا به اين مادران اكتفا مي كنيم؛ و اين در حالي است كه حتّي در فرهنگ عامّه مي توان نشانه هايي دالّ بر اعتقاد مردم به اين نكته بديهي را جستجو كرد؛ كه نمونه بارز آن، اين طعنه عاميانه است كه:«حرص نخور؛ شيرت خشك مي شود». بنابراين ابتدا آرامش روحي مادر را تامين كنيد.

[caption id="attachment_438" align="alignnone" width="300"] آرامش روحي[/caption]

 

۲- طبق معمول مقالات اين پايگاه، باز هم تكرار مي كنم كه يبوست مادر را درمان كنيد. يبوست، به طور مستقيم، شايد كمتر روي ميزان شير تاثير بگذارد امّا قطعا كيفيت آن را كاهش خواهد داد.

[caption id="attachment_439" align="alignnone" width="300"] درمان يبوست[/caption]

 

۳- تعادل هورموني مادر را تامين كنيد. بسياري از ناتواني هاي مادران در تامين شير كافي براي فرزندانشان، به عدم تعادل و به ويژه كمبود هورمون هاي زنانه در ايشان مربوط مي شود. اين مشكلات در بين زنان امروزي بسيار شايع است امّا متاسّفانه در دوران پس از زايمان و به علّت عدم رعايت رسوم علمي و طبّي رايج در بين ايرانيان از سوي مادران جوانتر (و از جمله مواردي مثل استراحت كافي، استفاده از داروهاي تقويت كننده كمر، مصرف غذاهاي مقوّي مثل خاگينه و كاچي و …)، اين مشكلات، تشديد و منجر به عوارضي ازجمله افسردگي پس از زايمان، كاهش يا قطع شير، ريزش مو و … خواهد شد كه شرح آنها مقاله مفصّلي را مي طلبد. بنابراين و با اعمال روش هاي مناسب، مشكلات هورموني پس از زايمان را حلّ كنيد.

۴- به تغذيه مادران در دوران شيردهي توجّه كافي داشته باشيد. مادر بايد مصرف غذاهاي باكيفيت را مدّنظر قرار دهد تا افت بدني ناشي از دوران بارداري را سپري كند؛ به ويژه هرگونه نشانه اي مبني بر كم خوني بايد به طور جدّي پيگيري شود. متاسّفانه بسياري از مادران جوان، به جاي آن كه به فكر سلامت خود و نوزاد دلبندشان باشند؛ به دنبال به دست آوردن تناسب اندام از دست رفته! هستند و در دوران شيردهي اقدام به گرفتن رژيم مي كنند كه كاري است بسيار ناپسند و غيرعلمي كه مي تواند علاوه بر محروميت نوزاد از شير باكيفيت و كافي، عوارض ناگواري ازجمله ريزش موي شديد مادر را به دنبال داشته باشد و اين در حالي است كه خود شيردهي، يكي از مهمترين عوامل بازگشت وزن مادر به حالت سابق است.

[caption id="attachment_440" align="alignnone" width="300"] تغذيه مادران شيرده[/caption]

 

۵- مكيدن سينه از سوي كودك، مهمترين عامل تحريكي ترشّح شير است بنابراين از كارهايي كه تمايل او به پستان مادر را كم مي كنند؛ خودداري كنيد. در واقع،  شير دادن نوعي جريان عرضه و تقاضاست. شير در صورتي توليد مي‌شود كه كودك شير بخورد و ميزان شيري كه كودك مي‌خورد به بدن مادر مي‌فهماند كه  بايد چه مقدار شير توليد كند. اگر كودك كمتر شير بخورد، بدن مادر هم شير كمتري توليد خواهد كرد.در اين رابطه به نكات ذيل توجّه كنيد:

۵-۱- اگــر چــه ورزش مــنـظـم و در حـد مـتعادل در زنـاني كه قبل از بارداري از نظر جسماني متناسب بوده اند مانعي براي شيردهي نيست اما  پس از فعاليت بدني شديد مادر شيرده، به علت ورود اسيد لاكتيك به شير، ممكن است طعم تلخي در شير ايجاد  شود و شيرخوار از خوردن شير امتناع كند. ضمن توصيه به خودداري از هرگونه فعّاليت سنگين(به ويژه در روزهاي نخست پس از زايمان)، در اين مواقع لازم است مادر قبل از شيردادن، سينه خود را بشويد و اگر هنوز كودك مايل به شير خوردن نيست مقدار كمي از شير خود را قبل از تغذيه شيرخوار بدوشد و دور بريزد.

 

۵-۲- مصرف نوشابه هاي كافيين دار اعم از چاي، قهوه، كوكاكولا و … ممكن است سبب تحريك پذيري، بي اشتهايي و كم خوابي شيرخوار شود. همچنين از آشاميدن الكل نيز بايد خودداري كرد.

 

۵-۳- مصرف برخي غذاها مانند سيـر، انواع كلـم، پـياز، مارچوبه، تربچه و يا غذاهـاي پرادويه و پـر چاشني ممكن است روي طعم شير اثر بگذارد و تغيير ناگهاني طعم شير سبب تمايل نداشتن شيرخوار به شيرخوردن شود. با توجه به تاثير برخي مواد غذايي بر طعم شير، در صورتي كه شير خوار از شير خوردن امتناع مي كند بهتر است مادران از مصرف اين مواد خودداري كرده يا مصرف آن را محدود كنند.

 

۵-۴- هر شيشه شير خشك، آب،‌ آب ميوه و هر گونه خوراكي جز شير كه به كودك مي دهيد؛ به همان اندازه از شدّت و مدّت مكيدن سينه از سوي شيرخوار كم مي شود و اين باعث مي‌شود كه بدن مادر شير كمتري توليد كند. بنابراين سعي كنيد تا ۶-۴ ماهگي، غذايي غير از شير به فرزند خود نخورانيد.

 

۵-۵- تغذيه با شيشه: براي كودك، مكيدن  شير از شيشه راحت تر از مكيدن شير از سينه مادر است؛ بنابراين، تغذيه  كودك با شيشه  باعث مي‌شود كه كودك  سينه را به خوبي نگيرد و ترجيح دهد كه براي راحتي بيشتر با شيشه تغذيه كند.

۵-۶- پستانك: مكيدن پستانك باعث مي شود كه كودك با نحوه شير خوردن از سينه مادر مشكل پيدا كند و همچنين باعث مي‌شود مقدار زماني كه كودك با سينه مادر ارتباط برقرار مي‌كند كمتر شود؛ در نتيجه، ميزان شير مادر كاهش مي يابد.

۵-۷- محافظ نوك سينه: اين مسا له نيز ممكن است منجر به «مشكل كودك با نوك سينه» شود. همچنين، باعث مي‌شود كه تحريك نوك سينه كه در انتقال شير نقش مهمي دارد كم شود و در نتيجه ميزان توليد شير كاهش يابد. 

 

۶- كودك خواب آلوده: در چند هفته اول، برخي كودكان غالبا مي‌خوابند و خيلي كم تقاضاي شير مي‌كنند؛ اما شما در هر صورت هر دو ساعت يك بار در روز و هر ۴ ساعت در شب به كودك شير دهيد تا ميزان شيرتان كم نشود. 

 

۷- زمانبندي براي شيردهي: نبايد طبق زمانبندي خاصي به كودك شير داد. اگر هر وقت كه كودك احساس گرسنگي بكند، به او شير دهيد، شيرتان افزايش پيدا مي كند؛ اما زمانبندي مشخص براي شيردهي به توليد و ازدياد شير لطمه وارد مي‌كند. زمانبندي براي شيردهي، چنانكه در بند قبل گفتيم، تنها در چند هفته اوّل و آن هم براي كودكاني كه زياد مي خوابند بايد اجرا شود. 

۸- قطع شيردهي مادر: قطع شيردهي به هر دليل كه باشد(حتّي به صورت موقّت و كوتاه مدّت)به توليد شير و ميزان آن آسيب مي‌رساند. همچنين، باعث مي‌شود كه چربي موجود در شير – كه موجب وزن گرفتن كودك و پر انرژي ماندن او در بين فواصل شيردهي مي‌شود – به او نرسد.

 

۹- تناوب در مكيدن پستان ها: اگر تمايل داريد كه شير شما افزايش يابد، بگذاريد كودك در هر وعده،  از يك سينه به طوركامل تغذيه كند و سپس سينه ديگر را به او بدهيد.

 

۱۰- خستگي مادر از شايعترين علل كاهش توليد شير خصوصا” در ۴ تا ۶ ماه اول شيردهي مي باشد. مادر شيرده را بايد تشويق كرد تا در طول روز به اندازه كافي استراحت كند، حجم كارهاي خود را كاهش دهد و از اطرافيان در كارهاي خود كمك بگيرد. حمايت همسر در اين زمينه از اهميت زيادي برخوردار است. مهمترين توصيه  در اين بخش به مادران شير ده  آن است كه عصرها، ۲ ساعت استراحت كنند تا شير به اندازه كافي ساخته شود.

11- تشخيص كمبود شير كمبود شير از شايع ترين مشكلات شيردهي است. نكته مهمي كه بايد به آن توجه داشت تشخيص صحيح كمبود شير است. بسياري از مادران به اشتباه فكر مي كنند كه شيرشان كم است و اقدام به دادن شير يا غذاي كمكي مي كنند. اين اقدام، با كاهش تمايل شيرخوار به مكيدن پستان مادر، مي تواند واقعا منجر به كاهش شير شود.

 

برخي از شايعترين علاماتي كه باعث مي شود مادر فكر كند كه شيرش كافي نيست عبارتند از:

 

-     شيرخوار مكررا گريه مي‌كند و براي مدت طولاني نمي‌خوابد يا زود به زود بيدار شده تقاضاي شير مي كند.

-     شيرخوار زير پستان آرام نبوده يا به سختي تغذيه ميكند

-     شيرخوار، غالبا انگشتانش يا دست مشت كرده اش را ميمكد.

-     تمايل شيرخوار به مكيدن طولاني تر و به دفعات بيشتر پستان مادر، تا جايي كه مادر يا ديگران فكر ميكنند، آيا واقعا شير مادر كم يا رقيق گرديده است؟ بعضي از مادران انتظار دارند فرزندشان شبيه شير خشك خوار هر 4 ساعت شير بخورد اما بايد توجه كرد كه شير مادر سهل الهضم است و نوزاد زود به زود شير مي‌خورد كه اشتباها تصور ناكافي بودن شير يا احيانا رقيق و نامناسب بودن كيفيت شير شكل مي گيرد.

-     وقتي مادر پستانش را مي‌دوشد، فقط كمي شير خارج ميشود و يا به كلي شير بيرون نيايد، همچنين پستان مادر مانند گذشته پر نبوده يا نرمتر يا كوچك تر از گذشته شده باشد. بعضي احتقان و بزرگي پستان در روزهاي نخست پس از زايمان كه پس از 48 ساعت برطرف ميشود را كوچك شدن پستان ناشي از كمبود شير تصور ميكنند

-     بعضي از مادران وقتي مي بينند شيرشان مثل سابق جاري نمي شود؛ يا رگ كردن پستان هاي خود يا ساير نشانه هاي رفلكس جاري شدن شير را احساس نمي كنند؛ به اين خطا دچار مي شوند

-     اگر به شيرخوار شيركمكي بدهند، به سهولت بخورد و چند ساعتي نيز بخوابد

-     برخي مادران با مشاهده قسمت اول شير كه آبكي به نظر مي‌رسد؛ شير خود را نامناسب و ناكافي تصور ميكنند

 

اگرچه علائم فوق در شرايط خاص مي توانند بر كمبود شير دلالت كنند – كه هركدام بايد درجاي خود مورد بحث قرار بگيرند- ولي به هرحال، بهترين راه تشخيص كفايت كمي و صلاحيت كيفي شيردهي، توجه به نتيجه آن يعني رشدونمو مناسب شيرخوار است كه بحث آن گذشت.

نكته

مشاهدات باليني نشان مي دهند كه شايعترين اشتباه در بين درمانگران طب سنتي در مورد مشكل كمبود شير مادران اين است كه فارغ از علت كمبود شير، اقدام به تجويز نسخه هاي واحد براي همه بيماران مي كنند؛ درحالي‌كه در اين مورد نيز، به مانند ساير مشكلات، طب سنتي بر اساس مشكل هر شخص، تجويز نسخه هاي شخصي و مبتني بر علت را توصيه مي‌كند.

شايع ترين تجويز درمانگران طب سنتي براي كمبود شير- كه به عموم مردم نيز تسري يافته است- توصيه به استفاده از داروهايي است كه به عنوان«شيرافزا» شناخته مي شوند. اين داروها – و در راس آنها رازيانه- معمولا از دسته داروهاي افزاينده شير و حيض هستند.

اشكال مهم در تجويز عمومي اين داروها اين است كه اگر شير مادر به دليل مساله قلت خون يا همان ضعف به معناي عامش كم شده باشد، افزايش شير ناشي از تجويز اين گونه داروها، به قيمت تحليل بيشتر جسم مادر- و به ويژه بافت استخواني وي- صورت مي پذيرد. بنابراين اين گونه تجويزها در مادري كه مثلا دچار كم خوني يا كمبود كلسيم است مي‌تواند منجر به تشديد مشكلاتي مانند ريزش مو، كم خوني، ضعف و خستگي، پوكي استخوان و ... شود. همچنين اين داروها با القاي خونريزي قاعدگي يا تشديد آن مي توانند بار بيشتري را بر مادر شيرده تحميل كنند.

بنابراين در تجويز اين داروها و هر داروي ديگري بايد به طور جداگانه به علت كمبود شير در هر مادر توجه نمود و درمان را بر اساس آن استوار كرد؛ البته اين تذكر به معناي فراموش كردن نقش مهم اين داروها در حل مشكلات مادران شيرده نيست.

 

نكته

بنابر مطالب فوق و با لحاظ نمودن منطق طب سنتي، بايد توجه داشت كه غذاها يا داروهايي كه در هر زن شيرده باعث افزايش شير مي شوند؛ ممكن است با زنان ديگر متفاوت باشد؛ به نحوي كه دارو يا غذايي كه در يك نفر باعث افزايش فراوان شير مي شود؛ ممكن است در ديگري اثر چنداني نداشته باشد. علت اين تفاوت به تفاوت علل كمبود شير درهر مادر و نيز خصوصيات مزاجي وي برمي گردد.

 

ب- دستورالعمل هايي براي افزايش شير

 

چنان كه گفته شد افزايش شير بايد با توجه به علت كاهش آن انجام شود. اين مساله درباره انتخاب درمان‌هايي كه در ادامه مي‌آيند هم صدق مي كند؛ هرچند سعي شده نمونه هاي ذكر شوند كه علاوه بر دسترسي آسان‌تر و ارزان‌تر، بيشتر خاصيت غذايي داشته و مصرف آنها براي اكثر مادران شيرده ممكن و مفيد باشد.

 

هليم

اگر هليم با گندم خوب و گوشت گوسفند پخته شود غذاي بسيار مناسبي است. مادران گرم مزاج آن را با شكر و مادران سردمزاج با عسل و دارچين و كنجد مصرف كنند.

 

كلّه پاچه

كلّه‌پاچه و به ويژه پاچه گوسفند يك شيرافزاي واقعي است. طبيعتا مصرف آن بايد به فصول سرد و مادران داراي هاضمه قوي محدود شود.

 

سيراب‌شيردان گوسفند

سيراب شيردان، هم مقوي و هم موافق معده هاي قوي و ضعيف است.

 

پستان ميش يا بز شيرده

معروف است كه خوردن هر عضوي از گوسفند، همان عضو را در بدن تقويت مي كند. كباب يا خوراك پستان ميش يا بز شيرده در طب سنتي و افواهي از بهترين غذاهاي افزاينده شير است. البته به نظر نمي رسد كه اين كباب، قدرت تغذيه بالايي داشته باشد بلكه نحوه تاثير آن، احتمالا افزايش قوت پستان ها در توليد شير است.

 

شير

بهتر است از شير گاو تازه استفاده شود. اضافه كردن عسل و كمي زنجبيل به شير به اصلاح مضرات و ناسازگاري هاي گوارشي آن كمك زيادي مي كند.

 

عسل

عسل بايد يك جزء جدايي ناپذير از تغذيه مادران شيرده باشد.

 

شربت عسل

در يك ليوان آب، يك تا يك‌و‌نيم قاشق غذاخوري عسل را حل كرده، كمي آب ليموترش تازه به آن اضافه و روزي دو تا سه ليوان، خنك و جرعه‌جرعه ميل كنيد. اين نوشيدني معجزه گر، علاوه بر رفع مشكلاتي ازجمله كم خوني، تاثير مناسبي در افزايش شير خواهد داشت.

افزودن مقداري تخم شربتي(يا بالنگو يا تخم ريحان) و گلاب يا عرق بيدمشك، اين نوشيدني را مقوي‌تر و داراي اثر آرام‌بخشي مناسبي خواهد نمود.

 

زرده تخم مرغ نيم برشت

اين غذاي بسيار خونساز و مقوي به زبان ساده همان زرده تخم‌مرغ عسلي است كه در كتب طب سنتي از آن به عنوان «غذاي مطلق» و «معتدل‌ترين غذا» نام برده شده است. بهتر است از تخم مرغ هاي محلي استفاده كنيد و كمي نمك يا آويشن هم اضافه كنيد. اگر مادري مبتلا به ضعف كبد، كبد چرب يا چربي خون است بهتر است مصرف اين غذا را محدود كند.

 

گوشت گوسفند و  پرندگان

كباب كردن گوشت ها، بهترين روش براي استفاده آنها در رفع ضعف بيمار است. عصاره‌گيري آنها در شيشه هم روش بسيار مناسبي است. مناسب است كه گوشت گوسفند و پرندگان كوچك مانند بلدرچين و كبك، جزء مهمي از تغذيه مادر شيرده را تشكيل دهند.

 

شيربرنج

بهتر است با برنج ايراني و شير گاو تازه تهيه شود. شيرين كردن شيربرنج با شيره انگور يا عسل، اثر آن را افزايش مي دهد اما در بانوان گرم مزاج مي توان از شكر استفاده كرد.

 

كاچي

در طب افواهي‏، كاچي از ضروريات تغذيه‌اي بانوان تازه‌زاست.تركيب مواد غذايي به كار رفته در كاچي و ادويه مورد استفاده در آن-كه مشتمل بر ادويه گرم و شيرافزاست- موجب تقويت عمومي بدن و افزايش شير مي شود. زنان گرم‌مزاج يا بانواني كه نوزادشان دچار زردي فيزيولوژيك است بايد با مشورت پزشك از كاچي استفاده كنند.

 

مغزها

مصرف مغزهاي خام؛ به خصوص پسته، بادام و فندق، شير را افزايش مي دهد. مي‌توان اين مغزها را آسياب و با عسل تبديل به معجون نمود.

 

شيرمغزها

 

  • شيربادام

۱۰ عدد مغز بادام خام پوست كنده را با يك ليوان آب و يك قاشق غذاخوري عسل، ۵ دقيقه در مخلوط كن، مخلوط كنيد تا معجون يكنواختي به وجود بيايد؛ اين نوشيدني پرخاصيت را خنك و جرعه جرعه ميل كنيد.

به همين ترتيب و با توجه به ذائقه، نيازها و وضعيت مزاجي و گوارشي مادر شيرده، مي توان شيرمغزهاي ديگر يا شيرمغزهاي مخلوط را نيز تهيه نمود.

گندم

گندم را بو بدهيد و با كنجد و خشخاش و نبات، قاووت درست كنيد.

 

جوانه گندم

جوانه گندم منبع سرشار ويتامين E است و در ايجاد تعادل هورموني، افزايش شير مادر و خونسازي، يك داروي فوق‌العاده. روزي يكي- دو قاشق مربّاخوري از پودر خشك شده يا پنج – شش قاشق غذاخوري جوانه گندم تازه يك مكمل غذايي خوب براي مادر شيرده است. جوانه گندم را مي توان با آب، شير، آب‌ميوه، مخلوط با سالاد يا غذاهاي مختلف استفاده كرد.

 

جو و جوانه جو

جو از بهترين مواد غذايي افزاينده شير به ويژه در بانوان گرم مزاج است. مثل گندم مي توان اشكال مختلف بوداده، پخته، جوانه(مالت) و يا حتي ماءالشعير طبي را مورد استفاده قرار داد.

 

  • ماءالشّعير طبّي

براي تهيه ماءالشعير طبي، ۵۰ گرم جوي پوست كنده سالم (نه پرك و نه نيمكوب) را با چهار ليوان آب (يك ليتر)، با حرارت ملايم، آهسته بجوشانيد تا وقتي كه جوها به حالت شكفته و كاملاً پخته برسند. اين زمان به طور متوسط ۴۰ تا ۵۰ دقيقه طول مي كشد. پس از آن، تا اين تركيب سرد نشده، آن را صاف كنيد و در جاي خنك قرار دهيد تا سرد شود. از اين چهار ليوان بيش از سه ليوان ماءالشّعير به دست مي آيد كه حداكثر دو روز در يخچال قابل نگهداري است. جوي باقيمانده را مي‌توانيد در تهيه آش يا سوپ جو استفاده كنيد.

ماءالشعير طبي نبايد غليظ و ژله اي شود وگرنه تأثير آن معكوس خواهد شد. اگر جو كاملاً مرغوب و مناسب باشد رنگ ماءالشعير به سرخ ملايم و كمرنگ مايل مي شود.

از اين تركيب روزي دو ليوان ميل كنيد. البته كساني كه معده سرد و/يا تر داشته باشند بهتر است در هر ليوان آن يك قاشق غذاخوري عسل حل كنند و سپس بنوشند. بنابراين اگر با خوردن اين دارو، دچار نفخ، سنگيني يا ترش كردن معده مي شويد، اين مقدار عسل را اضافه كنيد.

هنگام مصرفِ عادي، بايد ماء الشعير تكان داده شود تا دُردي و بخش رقيق آن با هم مخلوط شوند و فرد از غذائيت ماء‌الشعير نيز منتفع شود.

در صورتي كه نوشيدن ماءالشعير همراه با رسوب آن براي خورنده خوشايند نباشد، مي تواند فقط قسمت آبكي رقيق بالاي آن را بنوشد و دُردي آن را دور بريزد، بدين ترتيب فرد از كيفيت سردي دهندگي و رطوبت بخشي ماء الشعير طبي بهره مند مي شود ولي از غذائيت آن سودي نمي برد.

افراد گرم مزاج، در صورت تمايل مي توانند كمي آب ليموترش طبيعي هم به دارو اضافه كنند.

[caption id="attachment_449" align="alignnone" width="300"] ماءالشّعير طبّي[/caption]

 

نخودآب

نخودآب يكي از بهترين غذاها براي توليد خون صالح است. اين غذا شامل نخود آب‌پز است. دستور پخت هاي مختلفي براي آن ذكر شده است. با توجه به نكات زير مي توانيد منطبق با سليقه و ذائقه خود آن را تهيه كنيد:

 

-    در طبخ آن از گوجه يا رب گوجه استفاده نكنيد.

-    براي كاهش نفخ نخود، آن را از قبل خيس كرده آب آن را قبل از طبخ دور بريزيد. همچنين از كمي زيره در طبخ آن استفاده كنيد.

-    بهتر است بانوان شيرده، كمي گوشت گوسفندي استخوان‌دار نيز به غذا اضافه كنند.

-    در صورت تمايل مي توانيد كمي برنج ايراني نيز به غذا اضافه كنيد.(يعني غذا به جاي آن كه حالت آبگوشتي داشته باشد، حالت آش پيدا كند.)

-    استفاده از پياز و سبزي هاي معطر در اين غذا بلامانع است. البته بهتر است آنها را سرخ نكنيد.

-    بهتر است در اين غذا از روغن زيتون يا روغن حيواني استفاده كنيد.

 

نكته

بانوان كم‌حوصله مي توانند يك مشت نخود آبگوشتي را شب در شير خيسانده صبح ناشتا كمي شكر اضافه نموده ميل كنند.

 

فرني و حريره

فرني از آرد نخود، شير، بلغور گندم و رازيانه تهيه و ميل كنند.

حريره اي از زيره سبز، آرد برنج سفيد ايراني و شير، پخته و حداقل هفت روز ميل كنند.

 

آبگوشت

آبگوشت معمولي(حاوي نخود و لوبيا) مي تواند خون خوبي توليد كند.

 

آش ها و شورباها

آش ها و شورباهايي كه شامل جو، سبوس گندم و حبوبات باشند شير را افزايش مي دهند. افزودن كمي گوشت گوسفند بلامانع است. اضافه كردن كمي سبزي تازه شويد، تخم رازيانه، زيره سبز، سياهدانه و ... علاوه بر كاهش نفخ غذا، قدرت شيرافزايي آن را افزايش مي دهد.

آش رشته هم مي تواند شير را زياد كند اما بهتر است بدون آبغوره و سركه و با كمي كشك ميل شود. براي كاهش غلظت اين غذا بهتر است رشته كمتر و حبوبات بيشتري در طبخ آن استفاده شود.

 

روغن حيواني

روغن حيواني(روغن زرد) بهترين روغن براي مصرف در دوران شيردهي است. افزودن كمي از آن به غذاها يا مصرف آن مانند كره به همراه عسل مناسب است. البته بهتر است در مصرف آن در فصول گرم، مادران گرم مزاج و يا مادراني كه معده ضعيفي دارند دقت بيشتري شود. همچنين توجه كنيد كه اولويت با مصرف روغن حيواني گاوي است.

 

ماهي و كلّه ماهي

مصرف ماهي تازه در زنان گرم مزاج شير را افزايش مي دهد. همچنين اگر سر ماهي، آب پز و آب آن مصرف شود هم شير زياد مي شود.

 

ميوه‌ها و آب ميوه‌ها

بسياري از ميوه ها و آب ميوه ها ضمن افزايش رطوبت بدن، مقويات و خونسازهاي خوبي هم هستند كه بسته به وضعيت مزاجي مادر قابل استفاده اند. بهتر است از ميوه و آب ميوه تازه استفاده شود و كمي عسل به آب ميوه ها اضافه شود.

آب هويج، آب زردك، هندوانه، خربزه، طالبى، گرمك، نارگيل، توت سفيد، انگور زرد و رسيده و ... از اين نمونه ها هستند.

البته در مورد مصرف عسل با خربزه و هم خانواده‌هايش مثل طالبي و گرمك بايد احتياط نمود.

 

كلسيم

شيردهي باعث كاهش كلسيم بدن و كمبود كلسيم باعث كاهش توليد شير مي شود. به نظر مي رسد نقش اصلي كلسيم، مشاركت در ساخت قسمت جُبُني شير است. شيوع ريزش مو، دردهاي استخواني و مشكلات ناخن ها و دندان ها در بين بانوان شيرده، بر اهميت موضوع تاكيد مي كند.

مشاهدات باليني نشان مي دهند كه مكمل هاي كلسيمي رايج، نتايج درخشاني در حل اين مشكل ندارند. به نظر مي رسد گنجاندن منابع خوب كلسيم و ويتامين دي در غذاي مادر شيرده(مثل بادام درختي، كنجد، شير، خرما و ...) راه هاي مناسب‌تري باشند.

در اين ميان پيشنهاد طلايي ما استفاده از پودر پوست تخم مرغ است. پوست تخم مرغ خام را دور نريزيد؛ آن را شسته، خشك كرده و آسياب كنيد. پودر حاصله را مي توانيد به اين روش ها مصرف كنيد:

- روزي يك قاشق چايخوري پودر پوست تخم مرغ را با آب، آب ميوه، شير، ماست و ... مخلوط و ميل كنيد.

- پودر پوست تخم مرغ را با مقداري عسل مخلوط كنيد به نحوي كه حالت معجون نسبتا سفتي را پيدا كند. از اين معجون مي‌توانيد روزي دو تا سه قاشق چايخوري ميل كنيد. اين روش، به واسطه وجود عسل، علاوه بر بالا بردن ميزان جذب گوارشي و استخواني، عوارض گوارشي را كاهش داده در درمان كم خوني هاي ناشي از فقر آهن هم موثر است.

- معجون فوق را در يخچال بگذاريد تا سفت شود، سپس از آن قرص هايي به اندازه يك نخود بسازيد و دوباره در يخچال بگذاريد و روزي سه تا شش قرص مصرف كنيد.

- پودر پوست تخم مرغ را در كپسول 500 ميلي گرمي بريزيد و روزي دو تا سه كپسول ميل كنيد.

 

تذكر

بهتر است از پوست تخم مرغ در مبتلايان به سنگ كليه استفاده نكنيد.

 

  • يك كوكتل طلايي!!

پودر پوست تخم مرغ، 4 قسمت؛ پودر سنجد، 2 قسمت و پودر جوانه گندم، يك قسمت را با هم و با مقداري عسل مخلوط كنيد به نحوي كه حالت معجون نسبتا سفتي را پيدا كند. از اين معجون مي‌توانيد روزي دو تا سه قاشق چايخوري تا مرباخوري ميل كنيد.

اين دارو يك مكمل عالي است كه قدرت زيادي در رفع كمبود كلسيم، انواع ضعف ها و كم خوني ها و كمبود شير دارد.

 

جزر

هويج ايراني يا جزر يا زردك يك غذاي خوب براي مادران شيرده است. آن را به صورت مستقل يا همراه غذاهاي ديگر، طبخ و استفاده كنيد.

 

سبزي ها

والك، شويد، شنگ، غازياقى، كاهو، كاهو با سركه شيره و ....

 

نكته

سبزي تازه شويد شيرافزاي خوبي است اما مداومت در مصرفش باعث ضعف بينايي مي شود.

 

ادويه

آويشن، زيره، گلپر، رازيانه، سياهدانه و ....

 

داروهاي شيرافزا

تخم رازيانه، زيره سبز، زيره سياه، سياهدانه، انيسون، گزنه، تخم يونجه، تخم هويج، تخم شويد، تخم شاهى، تخم ترب، تخم شاهتره، گلپر، بالنگو، زنيان، تخم ريحان، تخم خشخاش، ابهل، قدومه سرخ، شيرزاد، نيشكر، چاي، آنغوزه (صمغ انجدان) و ....

طبيعتا اين داروها را مي توان به اشكال مختلف مصرف كرد چنان‌كه نمونه‌هايي از آنها در ادامه ذكر شده است. براي مثال در مورد رازيانه و سياهدانه كه از پرمصرف‌ترين داروهاي شيرافزا هستند توضيح بيشتري مي دهيم:

 

رازيانه

يكي از بهترين داروها براي افزايش شير مادر است. رازيانه علاوه بر ايجاد تعادل هورموني در مادر، محرّك بسيار خوبي براي ترشّح شير است؛ امّا چون مي‌تواند خونريزي دوره نفاس را تشديد كند شروع مصرف آن بايد پس از اين دوره باشد. راه هاي معمول استفاده از اين دارو عبارتند از:

-    قاووت از مخلوط مساوي تخم رازيانه و نبات، روزي يكي دو قاشق چايخوري؛

-    دم كرده يا جوشانده تخم رازيانه، يك قاشق غذاخوري در روز؛

-    و يا عرق رازيانه، روزي دو بار و هربار نصف استكان چايخوري.

 

نكته

بسياري از مادران نگران اين هستند كه مصرف رازيانه يا داروهاي مشابه، باعث تغييرات هورموني در فرزندانشان شود. اين مساله در طب سنتي ايران تاييد نشده است و به فرض صحت بايد به اين مادران اطمينان خاطر داد كه مصرف چندماهه اين تركيبات مشكلي از اين جهت ايجاد نمي كند.

سياهدانه

300 گرم سياهدانه را آسياب كرده بلافاصله با يك شيشه بزرگ عسل(شيشه هاي ۹۰۰ گرمي عسل) مخلوط كنيد و روزي ۳ قاشق چايخوري ميل كنيد. اين تركيب، مقوي عمومي، خونساز، تقويت كننده تخمدان‌ها و افزاينده شير است.

 

چند مركّبه شيرافزا

1-  تخم زردك، تخم پياز، تخم شويد، تخم شلغم، تخم ترب و تخم رازيانه از هركدام يك قسمت و نخود آبگوشتي بوداده شش قسمت را به نرمي آسياب و مخلوط و هر صبح ناشتا، دو قاشق غذاخوري با يك ليوان شير تازه ميل كنند.

 

2-  مغز بادام درختي پوست كنده، مغز پسته و پودر نارگيل، سه قسمت؛ جوزجندم، دو قسمت و كنجد سياه پنج قسمت را خوب  كوبيده با 24 قسمت شكر مخلوط شود. هر روز سه-چهار قاشق غذاخوري از آن را با شير تازه، جوشانده ميل كنند.

 

3-  زنيان 25 گرم‏، تخم زردك 20 گرم‏، زيره كرمانى 10 گرم‏، رازيانه 25 گرم و تخم شويد 20 گرم،‏ همه را نرم كوبيده صبح و ظهر و شب يك قاشق مرباخورى با شير حل كرده ميل كنند.

 

4-  تخم شلغم 10 گرم‏؛ تخم ترب 10 گرم‏؛ تخم شويد 10 گرم‏؛ تخم تره 10 گرم‏؛ تخم پياز 10 گرم‏؛ تخم شاهى 10 گرم و رازيانه 10 گرم را نرم كوبيده با نيم كيلو آرد برنج مخلوط كرده روزي دو- سه قاشق غذاخوري از آن را با شير تازه گاو و شكر، پخته ميل نمايند.

 

5-  تخم خرفه و انيسون از هركدام 25 گرم، بالنگو و شيرزاد از هركدام 50 گرم، شكر 200 گرم، همه را مخلوط كرده؛ نرم بكوبيد و بعد از هر غذاى روزانه يك قاشق شربت‏خورى ميل كنيد.

 

6-  تخم شويد، تخم ريحان، زيره سياه، زيره سبز، زنيان، باديان، دارچين، ميخك، دارفلفل، جوز هندى، هل قرابى و فوفل از هركدام 10 گرم، مغز پسته‏ خام، مغز فندق خام و مغز بادام خام از هركدام 100 گرم، شكر 500 گرم، همه را نرم بكوبيد و بعد از هر غذا يك قاشق غذاخورى از آن را بخوريد.

 

7-  صد و پنجاه گرم خارخسك را در يك ليتر شير گاو روى حرارت ملايم بجوشانيد تا خشك شود، دوباره يك ليتر شير روى آن بريزيد و بجوشانيد تا خشك شود، براى بار سوّم نيز اين كار را انجام دهيد و بعد از خشك شدن، آنها را با نبات مخلوط كنيد، بكوبيد و روزى سه قاشق غذاخوري- پس از غذاهاى روزانه- بخوريد.

 

8-  صد گرم تخم ترب، صد گرم تخم شاهي، نيم مثقال زعفران، ده گرم جوز بوّا(بسباسه) و نيم مثقال هل سبز را با هم پودر كرده با عسل طبيعى معجون كرده، روزي دو تا سه بار و هربار به اندازه يك گردوى كوچك از اين معجون را با آب انار يا شير بخورند.

 

9-   شربت فواكه ازدياد شير

 

عرقيات: رازيانه، سنبل‌طيب، گل‏گاوزبان، زيره، جعفرى، بومادران، شويد از هر كدام يك شيشه.

 

آب‏ميوه‏ها: گرمك، طالبى، سيب، آب داخل نارگيل، آناناس، انبه يا انگور، گلابى يا هويج از هركدام 250 گرم.

 

طرز تهيه: آب‏ميوه‏ها و عرقيات را ده دقيقه روى شعله ملايم بجوشانيد، سپس مقدارى عسل و يا شكر و يا قند به اندازه‏اى كه شيرين شود وارد كرده ده دقيقه ديگر بجوشانيد. نصف قاشق چايخورى زعفران سائيده اضافه كرده ده دقيقه ديگر بجوشانيد. در يخچال نگهدارى  و روزانه بين يك تا سه استكان ميل كنيد.

 


برچسب: ،
امتیاز:
 
بازدید:
+ نوشته شده: ۱۲ آذر ۱۳۹۷ساعت: ۰۸:۲۲:۱۲ توسط:وي پك موضوع:

ارسال نظر
نام :
ایمیل :
سایت :
پیام :
خصوصی :
کد امنیتی :